35 lat polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie
Od traktatu do aktywnego europejskiego dialogu
Podpisanie 17 czerwca 1991 roku polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy stworzyło historyczny fundament dla współpracy między Polską i Niemcami. Zaledwie kilka tygodni później, 15 lipca 1991 roku, ponownie powołano do życia Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Ta bliskość czasowa ma wymiar symboliczny — odzwierciedla polityczne i społeczne otwarcie, które po zakończeniu zimnej wojny stworzyło nowe perspektywy dla relacji polsko-niemieckich.
Idea uniwersytetu na polsko-niemieckim pograniczu była od początku ściśle związana z duchem tego traktatu. Jak podkreślił senat założycielski w memorandum dotyczącym ponownego utworzenia Viadriny, należało wykorzystać „niepowtarzalną możliwość zbudowania uniwersytetu na granicy Polski i Niemiec wokół rdzenia opartego na polsko-niemieckiej współpracy akademickiej oraz nadania mu jednocześnie międzynarodowego charakteru”.
Co mówi prezydent prof. dr Eduard Mühle
Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 1991 r. oraz ponowne powołanie do życia Uniwersytetu Europejskiego Viadrina kilka tygodni później symbolizują wspólną wizję: trwałego wzmacniania polsko-niemieckiego dialogu w zjednoczonej Europie oraz współpracy ponad granicami.
prof. dr hab. Eduard Mühle, prezydent Uniwersytetu Europejskiego Viadrina
Heide Fest/Viadrina
35 lat polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie
Utworzenie Collegium Polonicum w Słubicach stanowiło konkretną realizację tej idei. Jest to wspólna przestrzeń akademicka, w której studenci, naukowcy oraz wykładowcy z obu krajów spotykają się i współpracują.
Od ponad trzech dekad Viadrina jest przykładem codziennej, żywej współpracy europejskiej. Świadczą o tym między innymi: aktywne członkostwo w sojuszu ERUA, projekt Doing Democracy realizowany wspólnie z Uniwersytetem SWPS w Warszawie oraz wieloletnia, owocna współpraca z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dziś szczególnie wyraźnie widać, jak ważne są takie miejsca dialogu i wzajemnego zrozumienia. Dla Viadriny Traktat jest nie tylko historycznym punktem odniesienia, lecz także zobowiązaniem do wspólnego i aktywnego kształtowania najważniejszych wyzwań współczesności i przyszłości w polsko-niemieckim dialogu – w badaniach naukowych, dydaktyce oraz relacjach społecznych ponad granicami.
Polsko-niemieckie wydarzenia w semestrze letnim 2026
Inauguracja polsko-niemieckiego wydarzenia „Doing Democracy: Connecting Academia and Civil Society Across Borders” z okazji 35. rocznicy podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.
Dyskusja poświęcona pytaniu, dlaczego konieczna jest ściślejsza współpraca między środowiskiem naukowym a społeczeństwem obywatelskim w dziedzinie demokracji z udziałem: prof. Mikołaja Cześnika (SWPS Warszawa), Artura Koldomasova (SWPS Warszawa), dr Anji Hennig (Viadrina), moderacja: Irene Hahn-Fuhr (Centrum Liberale Moderne/Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej).
Wydarzenie będzie tłumaczone symultanicznie na język polski i niemiecki.
Czwartek, 23 kwietnia 2026 r., godz. 13:00-14:30, sala Logensaal, Uniwersytet Europejski Viadrina
Dowiedz się więcejDyskusja w ramach polsko-niemieckiego wydarzenia „Doing Democracy: Connecting Academia and Civil Society Across Borders” z okazji 35. rocznicy podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.
Na temat wyzwań i szans związanych z udziałem obywateli w demokracji w dobie dezinformacji dyskutować będą: prof. dr Gesine Schwan (Berlin), dr Anne Holper (Viadrina), prof. dr Radosław Markowski (SWPS Warszawa) oraz Krzysztof Izdebski (Fundacja Batorego). Rozmowę poprowadzi dr Anja Hennig (Viadrina). W dyskusji wezmą także udział przedstawicielki i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. Burmistrz Frankfurtu nad Odrą, Claus Junghanns, wygłosi słowa powitalne.
Wydarzenie będzie tłumaczone symultanicznie na język polski i niemiecki.
Czwartek, 23 kwietnia 2026 r., godz. 18.30-20.00, Sala Słubice, Ratusz we Frankfurcie nad Odrą
Dowiedz się więcejWarsztaty w ramach polsko-niemieckiego wydarzenia „Doing Democracy: Connecting Academia and Civil Society Across Borders” z okazji 35. rocznicy podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.
Sesja końcowa Doing Democracy będzie okazją do wymiany kluczowych wniosków i doświadczeń oraz zbierania pomysłów na przyszłe projekty. W centrum uwagi znajdą się pytania o możliwe formy współpracy oraz warunki niezbędne do jej realizacji. Inspiracje do rozwoju i wsparcia strategicznego przedstawią: Alfred Roos (Tolerantes Brandenburg), Polsko-Niemiecka Fundacja na rzecz Nauki, Krzysztof Izdebski (Fundacja Batorego, Warszawa) oraz przedstawiciel/ka Ministerstwa Gospodarki, Energii, Ochrony Klimatu i Spraw Europejskich Brandenburgii. Moderacja: Artur Koldomasov, SWPS Warszawa.
Wydarzenie będzie tłumaczone symultanicznie na język polski i niemiecki.
Piątek, 24 kwietnia 2026 r., godz. 13.30-15.30, Sala Konferencyjna, Collegium Polonicum, Słubice
Dowiedz się więcejZ okazji 100. rocznicy urodzin Henryka Bereski, autora i tłumacza wybitnych dzieł literatury polskiej na język niemiecki, 17 maja 2026 r. odbędzie się uroczystość jubileuszowa w Collegium Polonicum w Słubicach oraz na Odrze.
Obchody rozpoczną się przed południem rejsem literackim po Odrze (godz. 11:00), który symbolicznie nawiąże do działalności Bereski między dwoma brzegami i dwoma przestrzeniami językowymi. Podczas rejsu pisarki i pisarze z Polski i Niemiec będą czytać swoje utwory oraz prowadzić rozmowy literackie.
Po południu (godz. 13:30) w Collegium Polonicum zostanie otwarta wystawa „Bez poklasku… O cichej sztuce tłumaczenia. Henryk Bereska 1926–2005”, ukazująca biografię Henryka Bereski, jego działalność literacką oraz znaczenie dla recepcji kultury polskiej w obszarze niemieckojęzycznym. Program w Collegium Polonicum obejmuje: czytanie sceniczne „Kiedy nocą wychodzę…”, spektakl teatralny oparty na tekstach Henryka Bereski, przygotowany przez Theater des Lachens z Frankfurtu nad Odrą, a także krótki wykład prof. Ines Geipel połączony z lekturą fragmentów dziennika Bereski.
Wydarzenie zakończy się kolejnym rejsem literackim po Odrze (godz. 18:00).
Do udziału zapraszają Fundacja im. Karla Dedeciusa przy Uniwersytecie Europejskim Viadrina we Frankfurcie nad Odrą oraz Archiwum im. Karla Dedeciusa w Collegium Polonicum, w imieniu wszystkich partnerów i instytucji finansujących.
Niedziela, 17 maja 2026 r., godz. 11.00-20.00, przystań we Frankfurcie nad Odrą, statek „Onkel Helmut” i Collegium Polonicum, Słubice
Dowiedz się więcejUniwersytet Europejski przyznał 25. Nagrodę Viadriny autorowi bestsellerów, aktorowi i artyście kabaretowemu Steffenowi Möllerowi. Wyróżnienie jest uhonorowaniem jego twórczości literackiej oraz działalności scenicznej i aktorskiej, dzięki którym od wielu lat przyczynia się do pogłębiania porozumienia między Polską a Niemcami. Laudację wygłosi pisarz Radek Knapp.
Po uroczystości wręczenia Nagrody odbędzie się występ kabaretowy laureata. Wstęp jest bezpłatny.
Od 1999 roku Uniwersytet przyznaje Nagrodę Viadriny osobowościom i inicjatywom ze wszystkich dziedzin życia społecznego za ich zaangażowanie na rzecz porozumienia, współpracy i pojednania między Polską i Niemcami.
Wydarzenie jest organizowana we współpracy z Kleist Forum i będzie tłumaczone symultanicznie na język polski i niemiecki.
Czwartek, 21 maja 2026 r., godz. 16:00, Kleist Forum, Platz der Einheit 1, Frankfurt nad Odrą
Program i rejestracjaFundacja im. Karla Dedeciusa przy Uniwersytecie Europejskim Viadrina zaprasza do Kościoła Pokoju (niem. Friedenskirche) we Frankfurcie nad Odrą na rozmowę poświęconą Henrykowi Beresce i jego dziennikom „Kolberger Hefte”. Gościem będzie prof. Ines Geipel – pisarka i profesorka Wyższej Szkoły Aktorstwa im. Ernsta Buscha w Berlinie.
Ines Geipel zajmuje się naukowo i publicystycznie literaturą „ocenzurowaną” w NRD. Wspólnie z Joachimem Waltherem opracowała „Die Verschwiegene Bibliothek” – serię, w której publikowano teksty autorek i autorów, których twórczość nie mogła ukazać się w NRD lub którzy zostali wykluczeni z oficjalnego obiegu literackiego. Dzięki niej przywrócono do świadomości publicznej literackie głosy przez długi czas marginalizowane lub wypierane.
W tym kontekście ukazało się również wydanie „Kolberger Hefte”, czyli dzienników Henryka Bereski. Bereska był poetą, prozaikiem oraz jednym z najważniejszych tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki. Jego działalność przez dekady kształtowała polsko-niemiecki transfer literacki. „Kolberger Hefte” pozwalają spojrzeć na jego filozofię pisania, postrzeganie siebie jako tłumacza i autora oraz na kulturowe uwarunkowania jego pracy. Rozmowa otworzy różne perspektywy interpretacji twórczości Bereski oraz jej miejsca w historii literatury i praktyce edytorskiej.
Wydarzenie organizowane jest we współpracy z Oekumenisches Europa-Centrum Frankfurt (Oder) e.V.
Niedziela, 31 maja 2026 r., godz. 18.00, Kościół Pokoju (Friedenskirche), Frankfurt nad Odrą
Dowiedz się więcejWydarzenia są częścią programu „Na granicy – miesiąc edukacji obywatelskiej w dwumieście Słubice – Frankfurt nad Odrą".
Kontakt
Martina Klepek
Organizacja wydarzeń
- Dział Komunikacji
- + 49 335 5534 4610
- eventmanagement@europa-uni.de