Teatr i przekład – nowy tom serii "OderÜbersetzen"

Autorzy pokazują, że przekład teatralny jest czymś znacznie więcej niż przeniesieniem tekstu z jednego języka na drugi. To proces kulturowych negocjacji, który otwiera nowe perspektywy, przekazuje pamięć i umożliwia dialog między społeczeństwami. Tom obejmuje zagadnienia od przekładu dramatów i wielojęzycznych praktyk teatralnych po kwestie pośrednictwa kulturowego i komunikacji performatywnej.

W publikacji znalazły się również dwa artykuły autorstwa pracowniczek Fundacji im. Karla Dedeciusa. Dr Ilona Czechowska i dr Małgorzata Szajbel-Keck podejmują odmienne aspekty polsko-niemieckiej historii przekładu i kultury, ukazując ścisłe związki między badaniami naukowymi, pracą archiwalną i praktyką kulturalną.

Historia teatru odczytana na nowo dzięki Archiwum
W artykule „Geister der Hoffnung – Die Hochzeit in Salzburg. Die Kulissen der Aufführung eines polnischen Dramas” Ilona Czechowska, opierając się na dotychczas mało znanych materiałach archiwalnych, rekonstruuje historię powstania niemieckiego przekładu dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego autorstwa Karla Dedeciusa. W centrum uwagi znajduje się salzburska inscenizacja zainicjowana przez reżysera Petera Steina, dla której Dedecius przygotował przekład.

Autorka pokazuje, że przekład teatralny jest zawsze procesem intensywnej współpracy, w którym przenikają się konteksty literackie, artystyczne i historyczne. Artykuł stanowi także rzadką okazję do poznania zasobów Archiwum Karla Dedeciusa i ukazuje, w jaki sposób materiały archiwalne pozwalają odtworzyć historię powstawania ważnych przekładów.

Wisława Szymborska ponad granicami
Drugi artykuł przygotowała dr Małgorzata Szajbel-Keck. Tekst zatytułowany „Szymborska ohne Grenzen: Hundert Jahre der Dichterin in Frankfurt (Oder) und Słubice” dokumentuje transgraniczne wydarzenia zorganizowane z okazji 100. rocznicy urodzin noblistki. Przedstawiono w nim wystawy, konferencje naukowe, spotkania autorskie oraz międzynarodowy konkurs translatorski, przygotowane wspólnie przez Fundację im. Karla Dedeciusa i liczne instytucje partnerskie.

Artykuł pokazuje, że przekład jako praktyka kulturowa łączy ludzi ponad granicami językowymi i państwowymi oraz otwiera nowe przestrzenie recepcji twórczości Wisławy Szymborskiej na pograniczu polsko-niemieckim.

Wiersz Wisławy Szymborskiej „Śmiech” po raz pierwszy po niemiecku
Tom zawiera ponadto pierwszą publikację niemieckiego przekładu wiersza „Śmiech” Wisławy Szymborskiej w tłumaczeniu Angeli Rogner. Przekład powstał w ramach konkursu ogłoszonego przez Fundację im. Karla Dedeciusa z okazji Roku Wisławy Szymborskiej 2023 na najlepsze nieprofesjonalne tłumaczenie utworu, który dotąd nie był dostępny w języku niemieckim. Przekład Angeli Rogner został uhonorowany pierwszą nagrodą.