Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa "Przestrzeń spotkania: Przekład – Recepcja – Transfer. Dzieło Karla Dedeciusa w 10. rocznicę śmierci"

Pod patronatem honorowym Konsula Generalnego RFN, Pana Martina Kremera

„Pojednanie”, „dobre sąsiedztwo”, „pokojowe współistnienie”, „wymiana doświadczeń” – to hasła opisujące w ostatnich dekadach stosunki polsko-niemieckie, zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w prywatnej, w sferze polityki państwa i samorządów, w codziennym świecie mediów.

Istotą dobrych relacji jest poza polityką państwa i sferą gospodarczą inspirująca współpraca kulturowa, kształtowana przez ludzi przekonanych o jej sensie i angażujących się w realizację związanych z nią działań. Osobą, która ma na tym polu zasługi szczególne jest Karl Dedecius, bezspornie najznamienitszy z tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki, a tym samym jej promotor i orędownik. Środowisko uhonorowało jego osobę i dzieło, powołując Fundację im. Karla Dedeciusa przy Europejskim Uniwersytecie Viadrina i Archiwum im. Karla Dedeciusa przy Collegium Polonicum, ustanawiając Nagrodę Karla Dedeciusa, wybierając go na patrona jednej z łódzkich szkół czy poświęcając jego twórczości projekty badawcze i konferencje. Przedsięwzięciem o największym zasięgu były zorganizowane m.in. przez Uniwersytet Łódzki i Fundację im. Karla Dedeciusa obchody 100 urodzin tłumacza. Do tej formy uhonorowania tłumacza, eseisty i teoretyka przekładu, piewcy dobrej współpracy polsko-niemieckiej pragniemy nawiązać, organizując konferencję naukową, dekadę po jego śmierci w roku 2016.

Jako przedmiot wspólnej refleksji proponujemy dokonania Karla Dedeciusa jako tłumacza literackiego, autora, teoretyka i krytyka. Przyświecającym nam celem jest uporządkowanie stanu badań w tym zakresie i określenie wpływu, jaki dokonania te wywarły na różne dyscypliny naukowe. Równolegle uwagę kierujemy na procesy transferu kulturowego oraz promocji kultury polskiej w Niemczech i niemieckiej w Polsce. 

Zagadnienia, które chcielibyśmy poddać dyskusji lokują się w trzech obszarach: 

I. Zasługi Karla Dedeciusa w budowaniu wspólnoty kulturowej między Polską a Niemcami

• aktualność przesłania Karla Dedeciusa i znaczenie jego dorobku dla współczesności w 10. rocznicę śmierci;

• refleksja nad działalnością Karla Dedeciusa jako mecenasa kultury polskiej w Niemczech oraz pośrednika kultury niemieckiej w Polsce, nad rolą literatury i języka jako narzędzi budowania pomostu międzykulturowego, a także znaczenia tego dziedzictwa we współczesnym dyskursie międzypokoleniowym;

• znaczenie aktywności Karla Dedeciusa dla transferu i promocji polskiej literatury i kultury w Niemczech przed i po 1989 rokiem, z uwzględnieniem roli związanych z jego osobą instytucji: Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej w Darmstadt (w tym serii wydawniczych „Biblioteka Polska” i „Panorama literatury polskiej XX wieku” oraz przyznawania Nagrody Karla Dedeciusa), Archiwum im. Karla Dedeciusa jako miejsca przechowywania i udostępniania jego spuścizny oraz Fundacji im. Karla Dedeciusa jako instytucji upowszechniającej jego dorobek poprzez działalność projektową w obszarze kultury, nauki i dydaktyki.

 II. Przekład literacki:

• przekłady i teksty Karla Dedeciusa – interdyscyplinarne ujęcie, refleksja nad aktualnością jego tłumaczeń;

•  aktualność propozycji teoretycznych Karla Dedeciusa wobec zwrotu kulturowego; 

• nowe interdyscyplinarne kierunki badań nad przekładem literackim obejmujące rozwój literaturoznawstwa, językoznawstwa, translatoryki, w tym socjologiczne aspekty przekładu;

• proces przekładu i przemiana strategii tłumaczeniowych w dobie AI;

• drogi obiegu literatury tłumaczonej w Polsce i w Niemczech/ w krajach niemieckojęzycznych – w odniesieniu do pola literackiego.

III. Upowszechnienie wiedzy o działalności Karla Dedeciusa i relacjach polsko-niemieckich w dziedzinie kultury

• nowoczesne metody popularyzacji dorobku Karla Dedeciusa wśród uczniów szkół średnich i studentów; rola dydaktyki, w tym glottodydaktyki oraz potencjał projektów edukacyjnych na poziomie szkolnym i akademickim w rozwijaniu kompetencji interkulturowych i wiedzy o dialogu polsko-niemieckim.

Prof. dr hab. Edward Białek, Uniwersytet Wrocławski
Prof. dr hab. Dagmara Jajeśniak-Quast, Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą
Prof. dr hab. Krzysztof A. Kuczyński, Uniwersytet Łódzki
Prof. dr hab. Anna Małgorzewicz, Uniwersytet Wrocławski
Prof. dr hab. Grażyna Barbara Szewczyk, Uniwersytet Warszawski
Prof. dr hab. Annette Werberger, Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą
Dr hab. Joanna Ławnikowska-Koper, profesor Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Dr hab. Anna Majkiewicz, profesor Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie

Przedłużony termin składania zgłoszeń: 30 maja 2026 r.

Zapraszamy do czynnego udziału w konferencji wszystkie Badaczki i Badaczy, którym bliska jest proponowana tematyka obrad. Czas wystąpienia to 30 minut (20 minut refe-ratu i 10 minut przewidziane na dyskusję).

Publikacja artykułów (po uzyskaniu pozytywnej recenzji) będzie możliwa w „Transfer. Reception Studies” (dyscyplina literaturoznawstwo, czasopismo punktowane z listy ministerialnej - 70 pkt.) lub „Studia Translatorica” (dyscyplina językoznawstwo - 40 pkt) w roku 2027.

.

dr hab. Joanna Ławnikowska-Koper, profesor Uniwersytet im. Jana Długosza w Częstochowie (Instytut Literaturoznawstwa)
dr hab. Anna Majkiewicz, profesor Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie (Instytut Badań Literackich)
dr Agnieszka Reszka, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie (Instytut Literaturoznawstwa)
dr Ilona Czechowska, Uniwersytet Europejski we Frankfurcie nad Odrą,  (Fundacja Karla Dedeciusa)
dr Małgorzata Szajbel-Keck, Uniwersytet Europejski we Frankfurcie nad Odrą (Fundacja Karla Dedeciusa i Viadrina Center of Polish and Ukrainian Studies) 
prof. dr hab. Anna Małgorzewicz, Uniwersytet Wrocławski (Zakład Translatoryki i Glottodydaktyki)
dr Magdalena Bieniasz, Uniwersytet Wrocławski (Zakład Translatoryki i Glottodydaktyki)
dr Ernest Kuczyński, Uniwersytet Łódzki (Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych)

• Instytut Literaturoznawstwa Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie,
• Karl Dedecius Stiftung, Europa-Universität Viadrina Frankfurt (Oder),
• Zakład Translatoryki i Glottodydaktyki Uniwersytetu Wrocławskiego,
• Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego