Tłumacze są networkerami

Z okazji 100. rocznicy urodzin Henryka Bereski w Collegium Polonicum w Słubicach, we Frankfurcie nad Odrą oraz na Odrze spotkały się osoby związane z literaturą, nauką, przekładem i kulturą, a także zainteresowani goście, przyjaciele i znajomi rodziny Bereski.

Jednym z najważniejszych punktów programu było otwarcie wystawy, przygotowanej przez dr Agnieszkę Brockmann, w oprawie graficznej Adama Czerneńki. Ekspozycja ukazywała Henryka Bereskę jako tłumacza, pośrednika i organizatora polsko-niemieckich spotkań literackich. W centrum znalazły się nie tylko jego teksty, lecz także relacje, przyjaźnie i sieci kontaktów, które współtworzył przez całe życie.

Dużym zainteresowaniem cieszyło się również czytanie performatywne „Wenn ich nachts losgehe…”. Teksty Henryka Bereski, Tadeusza Różewicza i Katji Lange-Müller interpretowali Torsten Gesser, Arkadiusz Porada i Judith Speckmaier z Teatru Śmiechu we Frankfurcie nad Odrą, wspólnie z muzyczką Janni Struzyk, w inscenizacji Odette Bereski. Gwiazdą wieczoru okazała się lalka Henryka Bereski autorstwa Judith Mähler, która z ironią, nostalgią i charakterystycznym poczuciem humoru „uczestniczyła” na scenie w obchodach 100. urodzin pisarza.

Program uzupełniło wystąpienie prof. Ines Geipel, która opowiadała o swoich doświadczeniach związanych z edycją „Kolberger Hefte” oraz mówiła o języku i sposobie pracy Henryka Bereski. Studentki Uniwersytetu Wrocławskiego pod kierunkiem dr Magdaleny Bieniasz zaprezentowały własne tłumaczenia fragmentów dzienników Bereski w języku polskim i niemieckim.

Szczególnym miejscem spotkań ponownie okazał się Statek Literacki na Odrze. Statek „Onkel Helmut” dwukrotnie – przed południem i wieczorem – wypłynął w rejs z udziałem autorek i autorów z Polski i Niemiec. Swoje teksty czytali Krzysztof Fedorowicz, Björn Kern, Maria Sidorska-Ryczkowska, Artur Daniel Liskowacki, Uwe Rada i Carmen Winter. Tłumaczenia prezentowali dr Ilona Czechowska i dr Friederike Frach, a oba rejsy moderowali dr hab. Marta Bąkiewicz i Wolfgang de Bruyn.

Statek Literacki nawiązywał bezpośrednio do tradycji, którą współtworzył także sam Henryk Bereska. W latach 1995–1999 wielokrotnie uczestniczył w polsko-niemieckich rejsach jako autor, moderator i tłumacz. Odrę postrzegał nie jako granicę, lecz jako przestrzeń spotkania i wymiany.

Jubileusz zakończył się z lekkim przymrużeniem oka: nagrodzono uczestników i uczestniczki quizu poświęconego Henrykowi Beresce, którzy wykazali się imponującą znajomością życia jubilata. Pytania nie należały do łatwych. Najwięcej dyskusji wywołało chyba to, czy ulubioną zupą Bereski był żurek, czy jednak zupa grzybowa.

Obchody odbyły się w ramach projektu „Bereska 100 – Pamięć i recepcja w polsko-niemieckim dialogu kulturowym”, realizowanego przez Fundację im. Karla Dedeciusa na Europejskim Uniwersytecie Viadrina, Archiwum im. Karla Dedeciusa w Collegium Polonicum oraz liczne instytucje partnerskie z Polski i Niemiec.

Więcej o projekcie...