Banner Viadrina

Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy
w Collegium Polonicum w Słubicach

Wykład gościnny prof. IS PAN dr hab. Anny Zielińskiej

W ramach cyklu posiedzeń naukowych zapraszamy na wykład prof. IS PAN dr hab. Anny Zielińskiej „Biografie językowe dwujęzycznych osób z regionu lubuskiego”. Wykład odbędzie się w dniu 3 czerwca 2015 r. o godz. 12.00 w Collegium Polonicum, sala 102. Region lubuski , włączony do Polski w 1945 roku, leży na historycznym pograniczu polsko – niemieckim. W końcu stycznia 1945 roku rozpoczął się exodus mieszkańców tego regionu, którzy uciekali za Odrę przed Armią Czerwoną. Kolejni opuszczali tę ziemię w wyniku wypędzeń, wysiedleń i emigracji. Już wiosną 1945 zaczęli przybywać nowi mieszkańcy – wysiedleni z przyłączonych do Związku Radzieckiego wschodnich województw Polski i z północnych okręgów Rumunii (z terenu historycznej Bukowiny), a także osadnicy z innych regionów Polski (głównie z Wielkopolski i Mazowsza), następnie Ukraińcy i Łemkowie z południowo-wschodniej Polski wysiedleni w ramach Akcji Wisła. W ten sposób ukształtowała się tam mozaika językowa, w użyciu były odmiany języka niemieckiego, polskiego, ukraińskiego, białoruskiego i inne. Na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w latach 2009 – 2013 stwierdziłam, że zróżnicowanie językowe w regionie lubuskim istnieje do dzisiaj, chociaż jest ograniczone do najstarszego i częściowo średniego pokolenia. W wykładzie przedstawię biografie językowe mieszkańców regionu lubuskiego, którzy urodzili się na tym terenie w państwie niemieckim przed 1945 rokiem i pozostali na miejscu. Charakteryzuje ich polsko – niemiecka dwujęzyczność i biwalencja kulturowa. Skoncentruję się na zagadnieniach nabywania i używania obydwu języków w kontekście lokalnych historii rodzin, wsi, miasteczek i miast regionu lubuskiego. Badanie biografii językowych pozwala na przedstawienie tych zagadnień z perspektywy badanych osób, a przede wszystkim na poznanie ich poglądów, postaw i emocjonalnych związków z dwoma językami i kulturami. Materiały autobiograficzne pozyskałam w trakcie wspomnianych badań terenowych. Podczas wykładu będę oddawać głos mieszkańcom regionu lubuskiego i przedstawiać ich autentyczne wypowiedzi. Omówię także najważniejsze cechy używanych przez nich wariantów języków polskiego i niemieckiego, a zwłaszcza wzajemne wpływy obu języków. Prof. IS PAN dr hab. Anna Zielińska, pracownik Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wielkopolskim. Profesor Anna Zielińska jest członkinią uznanych gremiów naukowych, a także redaktorką naczelną czasopisma Acta Baltico-Slavica oraz serii wydawniczej „Język na Pograniczach" wydawanych w Instytucie Slawistyki PAN. Obszar zainteresowań badawczych to językoznawstwo polskie i słowiańskie, zwłaszcza: dialektologia, socjolingwistyka, kontakty językowe, wielojęzyczność, pogranicza językowe. Przez wiele lat prowadziła badania nad językiem polskim na Litwie i Białorusi. Autorka ponad 80 prac naukowych, w tym 4 monografii. Ostatnia książka pt. Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim (Warszawa 2013) została nagrodzona „Lubuskim wawrzynem naukowym” za najlepszą pracę naukową dotyczącą regionu środkowego Nadodrza w 2013 r. Za całokształt pracy naukowej i dydaktycznej, upowszechnianie i ochronę kultury polskiej w Polsce i na świecie Anna Zielińska została uhonorowana odznaką Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego ZASŁUŻONY DLA KULTURY POLSKIEJ. Otrzymała Srebrny Krzyż Zasługi na mocy postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 maja 2014 roku za zasługi w działalności na rzecz rozwoju nauki.

 

Plakat